مولوى بلخى ( 604 - 672 ه . ق ) مولانا جلال الدين محمد بلخى مشهور به مولوى شاعر و عارف جليل القدر ايرانى است . ولادتش در بلخ اتفاق افتاد و در قونيه رخت از جهان به سراى باقى كشيد . مزارش در آن ديار است . از آثار او دو كتاب عظيم مثنوى است در شش دفتر و ديوان شمس يا ديوان كبير كه مشتمل بر غزليّات عرفانى و عاشقانهء اوست و اين هر دو كتاب شهرهء خاصّ و عام است . اينك ابياتى از مثنوى او : [ شير حقّ « * » ] از على آموز اخلاص عمل * شير حق را دان مطهّر از دغل در غزا بر پهلوانى دست يافت * زود شمشيرى برآورد و شتافت او خدو انداخت بر روى على * افتخار هر نبى و هر ولى آن خدو زد بر رخى كه روى ماه * سجده آرد پيش او در سجده گاه در زمان انداخت شمشير آن على * كرد او اندر غزايش كاهلى گشت حيران آن مبارز زين عمل * از نمودن عفو و رحمت بىمحل گفت بر من تيغ تيز افراشتى * از چه افكندى مرا بگذاشتى آن چه ديدى كه چنين خشمت نشست * تا چنين برقى نمود و باز جست آن چه ديدى برتر از كون و مكان * كه به از جان بود و بخشيديم جان در شجاعت شير ربّا نيستى * در مروّت خود كه داند كيستى

--> ( * ) خلاصهء مثنوى ، به اهتمام و نگارش بديع الزمان فروزانفر ، استاد دانشگاه تهران ، 1321 ه . ش